عیار طلا چیست؟
مفهوم عیار طلا
عیار طلا به نسبت طلا خالص استفاده شده در قطعه به وزن کل قطعه طلا، گفته میشود. برای درک این مفهوم ما وزن طلای خالص را 1000 در نظر میگیریم. یعنی در یک کیلوگرم طلای خالص 1000 گرم طلا وجود دارد. هنگامی که از طلای 750 صحبت میکنیم، در واقع یعنی در یک کیلوگرم آن 750 گرم طلا وجود دارد. به بیان دیگر 75 درصد آن طلای خالص میباشد. یا هنگامی که از طلای 705 صحبت میکنیم، در واقع یعنی در یک کیلوگرم آن، 705 گرم طلای خالص وجود دارد.
ریشهی تاریخی کلمهی عیار
در دوران باستان، طلا و فلزات گرانبها را با دانهی گیاهی به نام خرنوب (Carob) وزن میکردند. میوههای خرنوب در غلافی شبیه به غلاف نخود فرنگی قرار دارند. اگر این غلاف را باز کنید، دانههای خرنوب که قهوهای رنگ و شبیه به عدس هستند را میبینید. واژهی عیار از کلمهی یونانی «kerátion» به معنای دانهی خرنوب گرفته شده است. برخی تحقیقات باستانشناسی نشان میدهند که واژهی عیار از سال ۱۵۷۰ میلادی به بعد برای سنجش وزن مروارید و سنگهای قیمتی نیز به کار رفت.
البته، دربارهی ریشهی تاریخی کلمهی عیار نظریات دیگری هم وجود دارد. برخی از کارشناسان معتقدند که این اصطلاح از سکهی طلای آلمانی به نام «مارک» که در قرن نوزدهم رایج بود، گرفته شده است. وزن آن سکه ۲۴ قیراط بود، یعنی همان اندازهی که برای وزن جواهرات به کار میرفت. از آنجایی که به دلیل نرمی بیش از حد طلا نمیتوانستند از این فلز در تولید مارک استفاده کنند، فلزات دیگری مانند مس را به آن اضافه میکردند. به این ترتیب، سکهی مارک به اندازهی کافی محکم و سفت میشد. همین نحوهی کاربرد طلا نیز باعث شد که برای سنجش میزان طلای به کار رفته در زیورآلات مختلف از واژه عیار استفاده کنند و یک طلای ۲۴ عیار خالصترین طلا در نظر گرفته شود
تبدیل عیار طلا به یکدیگر
در محاسبات طلا برای تبدیل عیار به یکدیگر یا تبدیل مظنه به طلا 18 عیار از عیارهای 1000، 750 و 705 به جای 24، 18 و 17 عیار استفاده میکنیم. چرا که از تقسیم عدد 17 به 24 عدد رند و دقیقی بدست نمیآید. اما اعداد 1000، 750 و 705 دقیق هستند و باعث میشوند محاسبات و معاملات ما دقیق باشند. برای نمونه طلای 705 دارای خلوص 70.5 درصد است. ولی 70.5 درصد از عدد 24 برابر با 16.92 میشود. پس یعنی عدد 705 برابر با عیار 16.92 میباشد. ولی در بازار طلافروشان آن را برابر با 17 عیار میشناسند. برای مشاهده مظنه و قیمت انس طلا میتوانید به نرم افزار اعلام نرخ طلا تابان گوهر مراجعه کنید.
چگونه عیار طلا را میسنجند؟
امروزه روشهای گوناگونی برای سنجش عیار طلا وجود دارد. و برای این کار، دستگاههای پیشرفتهای نیز ساخته شده است که برای سنجش عیار طلا از آن استفاده میشود. از مطمئنترین راهها برای سنجش عیار شمشهای طلا و طلای آبشده، آزمایشگاه ری گیری میباشد. برای این کار قسمتی از طلای آبشده را جدا میکنند و به آزمایشگاه فرستاده میشود تا عیار آن را سنجیده شود.
البته روشهای سادهای نظیر استفاده از سنگ محک نیز وجود دارد. سنگ محک یکی از سادهترین روشهای سنجش عیار طلا میباشد و در اغلب طلا فروشیها وجود دارد. البته کار با آن نیز مهارت خاصی را میخواهد. وگرنه در صورت بی احتیاطی طلا آسیب میبیند
عیارهای مختلف طلا
برای ساخت زیورآلات طلایی از درصد طلای مختلفی استفاده میشود. بر همین اساس، عیار طلای آنها متفاوت است. در ادامه، با رایجترین انواع عیار طلا و ویژگیهای هر یک آشنا میشوید.
مطلب پیشنهادی(فرق طلای زرد و سفید)
طلای ۹ عیار
طلای ۹ عیار دارای کمترین درصد طلا است. این طلای ارزانتر را میتوان داخل بندها و زنجیرهای طلایی به کار برد. در طلای ۹ عیار از ۳۷٫۵ درصد طلا و ۶۲٫۵ درصد آلیاژهایی مانند مس و نقره استفاده میشود.
رنگ طلای ۹ عیار به دلیل نسبت بیشتر آلیاژهای به کار رفته در آن اغلب ظاهری کمی کمرنگتر دارد. بااینحال، ممکن است برخی از افراد طلا با این عیار را ترجیح بدهند چون به نظرشان ظاهری جذابتر دارد. طلای ۹ عیار چگالی کمتری دارد و به دلیل نسبت قابل توجه آلیاژ به طلا، در مقایسه با طلا با عیار بیشتر زودتر دچار ساییدگی و خوردگی میشود.
طلای ۹ عیار به دلیل ترکیب آلیاژ بالایی که دارد، نسبت به طلا با عیار بالاتر انعطافپذیری و شکلپذیری کمتری دارد. به عبارت دیگر، ممکن است طلای ۹ عیار در مقایسه با طلا با عیارهای بالاتر سفتتر باشد، با انگشت یا بدن سازگار نشود. بااینحال، طلای ۹ عیار در مقایسه با طلای خالص ۲۴ عیار سختتر و در برابر خراشیدگی و فرورفتگی مقاومتر است چون درصد قابل توجهی از آن را فلزات دیگر تشکیل میدهند.
طلای ۹ عیار را میتوان در طرحهای مختلفی مانند حلقه، زنجیر و آویز به کار برد. زنجیرهایی که طلای ۹ عیار هستند، دوام و استحکام بالایی دارند و میتوانید آنها را هر روز به کار ببرید. قیمت طلای ۹ عیار نیز در مقایسه با سایر انواع عیار طلا بسیار پایینتر است. همین ویژگی هم باعث میشود که این نوع طلا به گزینهای محبوب برای افرادی تبدیل شود که میخواهند طلایی با ظاهر بزرگ و جسورانه داشته باشند و در عین حال، قیمت آن چندان بالا نباشد.
با مراقبت صحیح از جواهرات با طلای ۹ عیار میتوانید آنها را برای یک عمر نگه دارید. به عنوان مثال، هنگام بلند کردن اشیای سنگین، شنا و سایر فعالیتهایی که ممکن است باعث شکستگی و آسیب رسیدن به زیورآلات شوند، این جواهرات را نپوشید.
طلای ۱۸ عیار
این نوع طلا آلیاژ معروفی از ترکیب طلا و مس یا طلا و نیکل بوده که ۷۵ درصد آن طلا و باقی آن، فلزات دیگر است. این نوع طلا بسیار مقاوم بوده و تمام ویژگیهای طلا غیر از نرمی و شکلپذیری را بهخوبی دارد.
طلای ۲۴ عیار
این طلا خالصترین نوع طلایی است که میتوان در جواهرات و صنایع استفاده کرد. طلای ۲۴ عیار، کاملاً زرد و درخشان است. البته نکته را نیز در نظر بگیرید که طلای ۲۴ عیار همانطور که گفته شد نرمتر است و استحکام کمتری دارد.
تفاوت میان طلای ۲۴ عیار و طلای ۱۸ عیار
طلای ۲۴ عیار طلای کاملا خالص است. عیار این طلا با ۹۹۹.۹ نیز شناخته میشود. طلای ۱۸ عیار ناخالصی دارد و برای ساخت مصنوعات طلایی مورد استفاده قرار میگیرد عیار طلا را روی آن حک میکنند و معمولا از ۱۰۰۰ محاسبه میشود. اگر درون انگشتر خود را ببینید، عدد ۷۵۰ حک شدهاست. این عدد معادل عیار ۱۸ از ۲۴ است. روی شمشهای طلا که کاملا خالص هستند، عدد ۹۹۹.۹ حک شدهاست.
تفاوت میان رنگ و ظاهر طلای ۲۴ عیار و طلای ۱۸ عیار
طلای ۲۴ عیار به دلیل خلوص بالای خود، رنگ زرد روشنی دارد، اما طلای ۱۸ عیار به رنگهای مختلفی در بازار موجود است. همانطور که گفتیم طلای ۱۸ عیار از ترکیب طلا با فلزات دیگر به دست میآید. بیشترین فلزاتی که در ساخت طلای ۱۸ عیار به کار میروند، نقره، مس و پلاتین هستند.
هرکدام از این فلزات، طیف رنگی تازهای را در طلای ۱۸ عیار به وجود میآورند. معمولا طلا را با نقره و مس ترکیب میکنند. هرچه درصد فلز مس در ترکیب طلای ۱۸ عیار بیشتر شود، رنگ آن قرمزتر میشود. ترکیب طلا با پلاتین هم باعث سفیدی رنگ طلا میشود، اما معمولا طلا را با پلاتین ترکیب نمیکنند. چون پلاتین فلز گرانقیمتی است و کار به صرفهای به نظر نمیرسد.
برای اینکه طلای ۱۸ عیار را به رنگهای مختلف رز گلد، طلای سفید و … در بیاورند، آن را آبکاری میکنند